FIA bazar ertəsi Londonda keçirilən F1 Komissiyasının iclasından sonra 2030-cu ildə V8 mühərriklərinə keçiləcəyini açıqlayıb. Lakin tərəflər arasında yekun razılıq əldə olunmadığı üçün qurum sonradan bu açıqlamanı geri götürüb.
İtaliyalı jurnalist Franko Nunyesin məlumatına görə, istehsalçılar yeni mühərrik qaydalarının əsas prinsipləri üzrə əhəmiyyətli dərəcədə razılığa gəliblər. Bununla belə, ilk baxışda xırda görünən texniki detallar istehsalçıların fərqli mühəndislik yanaşmalarına və mühərriklərin yekun xarakterinə birbaşa təsir göstərir.
2030-cu ildə 2,1 litrlik V8 mühərriklər gündəmdədir
İndiyədək razılaşdırıldığı bildirilən əsas məsələlərdən biri mühərrik arxitekturasıdır. Yeni dövrdə silindrləri 90 dərəcə bucaq altında yerləşən V8 mühərriklərdən istifadə nəzərdə tutulur. FIA prezidenti Mohammed Ben Sulayem atmosfer mühərriklərinə qayıdışın tərəfdarı olsa da, hazırkı müzakirələrdə turbokompressorun da sistemin bir hissəsi olması ehtimalı nəzərdən keçirilir.
Yeni qaydaların 2030-cu ildə qüvvəyə minməsi hədəflənir. Beləliklə, hazırkı güc qurğuları qaydaları nəzərdə tutulandan bir il əvvəl dəyişdiriləcək. Mövcud hibrid sistemdə daxiliyanma mühərriki ilə elektrik gücü arasındakı təxminən 50/50 nisbətini qorumaq getdikcə çətinləşir. Yeni qaydalarla fərqli güc balansı yaradılması planlaşdırılır.
Mühərrikin həcminin 2,1 litr olması da müzakirə edilən məsələlərdəndir. İlk baxışdan mövcud 1,6 litrlik V6 mühərriklərə iki silindr əlavə etməklə yeni qurğuların hazırlanmasının mümkün olduğu düşünülə bilər. Lakin texniki baxımdan bu yanaşma reallığı tam əks etdirmir.
Hazırkı mühərriklərdə ötürmələr təxminən 12 500 dövr/dəqiqədə dəyişdirilir. 2030-cu il üçün nəzərdə tutulan V8 qurğuların isə 16 000 dövr/dəqiqəyə çatması gözlənilir. Bu səbəbdən yeni mühərriklərin mövcud güc qurğularının sadəcə böyüdülmüş versiyası olması real görünmür. Material seçimi və mühərrikin həndəsi xüsusiyyətləri də yeni konstruksiyanın hazırlanmasında həlledici rol oynayacaq.
İstehsalçılar turbo və elektrik gücü məsələsində fikir ayrılığı yaşayırlar
İlkin məqsəd atmosfer V8 mühərriklərinə qayıtmaq olsa da, müzakirələr zamanı turbokompressorun və elektrik mühərrikinin də sistemdə saxlanılması ehtimalı ön plana çıxıb. Lakin elektrik mühərrikinin gücü ilə bağlı istehsalçılar arasında ciddi fikir ayrılıqları var.
Bir qrup 100 kVt gücündə MGU-K qurğusunun istifadəsini müdafiə edir. Digərləri isə 200 kVt gücündə elektrik mühərrikinin lazım olduğunu düşünür. İkinci yanaşmanın əsas səbəbi pilotlara ehtiyac olduqda əlavə güc verəcək “push-to-pass” sisteminin yetərli performans təmin etməsidir.
İstehsalçıların fərqli yanaşmaları da bu fikir ayrılıqlarını üzə çıxarır. Cadillac və Ford-un ABŞ avtomobil bazarının gözləntilərini nəzərə alaraq turbokompressordan imtina etməyə və daha güclü hibrid sistemə üstünlük verməyə müsbət yanaşdığı bildirilir.
Audi və Honda isə güc qurğusunun səmərəliliyini artırmaq üçün kiçik turbokompressorla daha güclü elektrik mühərrikinin birləşdirilməsini dəstəkləyir.
Fərqli mühəndislik yanaşmaları ilə təxminən 1000 at gücünə çatmaq mümkün olsa da, hansı variantın seçiləcəyi xərclərə və inkişaf prosesinə birbaşa təsir edəcək. Yeni qaydaların əsas hədəflərindən biri güc qurğularının istehsal və inkişaf xərclərini yarıya endirməkdir. Lakin fərqli texniki həllər bu məqsədə çatmağı çətinləşdirə bilər.
Mercedes və Ferrari-nin danışıqlardakı mövqeləri isə hələ tam aydın deyil. Hər iki istehsalçının texniki qaydalar üzərindəki təsiri nəzərə alınarsa, bu qeyri-müəyyənlik xüsusi diqqət çəkir.
Sintetik yanacaqlardan istifadə davam edəcək
2030-cu ildə istifadəsi planlaşdırılan V8 mühərriklərdə aşağı emissiyalı sintetik yanacaqlardan da istifadə olunacaq. Lakin e-yanacaq və bioyanacaqların enerji sıxlığı baxımından fərqlənməsi yanacaq axınının necə tənzimlənəcəyi sualını gündəmə gətirir.
Hazırkı qaydalara əsasən, FIA müxtəlif yanacaq növlərinin performansa təsirini tarazlaşdırmaq üçün yanacaq axınını və ötürülən enerji miqdarını xüsusi ölçmə cihazları vasitəsilə nəzarətdə saxlayır. Eyni sistemin yeni mühərrik dövründə də qorunacağı gözlənilir.
Yekun razılaşma üçün son tarix 10 dekabrdır
FIA, Formula 1 rəhbərliyi, komandalar və mühərrik istehsalçılarının iştirak etdiyi mürəkkəb qərarvermə prosesi səbəbindən yeni qaydaların bütün detallarının razılaşdırılması vaxt aparır. Konkord müqaviləsinə əsasən, müxtəlif tərəflərin təsdiqini tələb edən bu prosesdə texniki maraqlar da mühüm rol oynayır.
Məqsəd dekabrın 10-da Şanxayda keçiriləcək Ümumdünya Avtoidman Şurasının iclasına qədər yeni mühərrik qaydalarının əsas çərçivəsini müəyyənləşdirməkdir. Beləliklə, istehsalçılar 2030-cu il mövsümünə hazırlıq üçün kifayət qədər vaxta malik olacaqlar.
V8 mühərriklərinə qayıdışla bağlı ümumi istiqamət artıq bəlli olsa da, turbokompressorun istifadəsi, elektrik mühərrikinin gücü və xərclərə təsir edəcək texniki seçimlər hələ dəqiqləşməyib. Buna görə də 2030-cu il üçün nəzərdə tutulan dəyişiklikləri hələ yekun qaydalar paketi kimi qəbul etmək olmaz.






Şərh əlavə et